6 stycznia, w uroczystość Objawienia Pańskiego, tradycja chrześcijańska wspomina przybycie Mędrców ze Wschodu do Betlejem. Choć Ewangelia według św. Mateusza nie podaje ich imion ani liczby, z czasem w przekazach i wyobrażeniach utrwaliły się postacie trzech królów: Melchiora, Baltazara i Kacpra.
Prezentowany obiekt ze zbiorów Izby Regionalnej w Zielonkach przedstawia właśnie Kacpra – w tradycji tego Mędrca, który ofiarował Dzieciątku Jezus kadzidło. Dar ten miał szczególne znaczenie: był znakiem boskości oraz modlitwy wznoszącej się ku niebu, podkreślając, że narodzony w Betlejem Jezus jest kimś więcej niż ziemskim władcą.
O samym Kacprze wiemy niewiele w sensie historycznym. Jego imię pojawia się dopiero w późniejszych źródłach, m.in. w średniowiecznych tekstach i apokryfach, które rozbudowywały lakoniczną relację ewangeliczną. Z czasem przypisywano mu określony wiek, wygląd i pochodzenie – często przedstawiano go jako króla w sile wieku, przybywającego z Azji lub Bliskiego Wschodu. W ikonografii i sztuce ludowej Kacper bywa ukazywany jako postać skupiona i dostojna.
Historia Kacpra to przede wszystkim historia tradycji i wyobrażeń, które przez wieki pomagały wiernym zrozumieć sens Objawienia Pańskiego. Jego postać symbolizuje duchowe poszukiwanie, gotowość do drogi oraz uznanie tajemnicy Boga objawiającego się światu.
W muzealnym kontekście prezentowana figura jest świadectwem tego, jak biblijne opowieści przenikały do kultury materialnej i lokalnej religijności. Przypomina, że choć o Kacprze nie zachowały się historyczne kroniki, jego obecność w tradycji pozostaje żywa – utrwalona w rzeźbach, szopkach i corocznych obchodach święta Trzech Króli.
IR PO 722/2024 – Figura króla z kadzidłem
