Biblioteka Publiczna w Zielonkach zakończyła realizację projektu „Szopkarstwo krakowskie w gminie Zielonki”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „EtnoPolska. Edycja 2025”. Inicjatywa stanowiła odpowiedź na potrzebę ochrony oraz upowszechniania niematerialnego dziedzictwa kulturowego związanego z tradycją tworzenia wielowieżowych szopek krakowskich, inspirowanych zabytkową architekturą Krakowa i ukazujących misterium Bożego Narodzenia.
Projekt miał wyraźny wymiar społeczno-edukacyjny. Zrealizowane działania objęły szerokie grono odbiorców – od dzieci i młodzieży po osoby dorosłe – angażując ich w twórcze oraz poznawcze inicjatywy poświęcone regionalnej tradycji szopkarskiej.
Istotnym elementem przedsięwzięcia był cykl międzypokoleniowych warsztatów rękodzielniczych, prowadzonych w Salach Animacyjno-Warsztatowych Biblioteki Publicznej w Zielonkach. Podczas prelekcji połączonych z częścią pokazową i praktyczną uczestnicy poznawali podstawowe techniki budowy szopek, zasady ich kompozycji oraz historyczne i kulturowe konteksty krakowskiego szopkarstwa. Wspólna praca dzieci i dorosłych zaowocowała rekonstrukcją historycznej szopki w stylistyce młodopolskiej, inspirowanej dziełem należącym niegdyś do Stanisława Wyspiańskiego. Spotkania te stały się atrakcyjną formą rodzinnego spędzania wolnego czasu, rozwijając zdolności manualne, wrażliwość plastyczną, wyobraźnię i kreatywność uczestników.
Rezultaty warsztatów zaprezentowano na wystawie czasowej, otwartej podczas corocznego Tygodnia Kultury Ludowej w gminie Zielonki. Ekspozycja spotkała się z dużym zainteresowaniem i umożliwiła bezpośredni kontakt z tradycją także najmłodszym odbiorcom – wystawę odwiedziły m.in. grupy przedszkolne z Samorządowego Przedszkola w Zielonkach.
Równolegle realizowano działania edukacyjne skierowane do dzieci i młodzieży z terenu gminy Zielonki. W placówkach oświatowych w Bibicach, Przybysławicach oraz Woli Zachariaszowskiej odbyły się etno-spotkania z artystą-szopkarzem, który przybliżał historię i symbolikę krakowskich szopek oraz prezentował materiały i narzędzia wykorzystywane w ich tworzeniu. Każde spotkanie kończyło się samodzielnym wykonaniem wybranego elementu szopki, co miało inspirować młodych uczestników do dalszego odkrywania lokalnego dziedzictwa kulturowego.
Zarówno warsztaty, jak i zajęcia edukacyjne prowadził Jakub Zawadziński – przedstawiciel młodego pokolenia szopkarzy, wielokrotny laureat Konkursu na Najpiękniejszą Szopkę Krakowską organizowanego przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Jego wiedza, doświadczenie i pasja znacząco wpłynęły na wysoki poziom merytoryczny i artystyczny realizowanych działań.
Zwieńczeniem projektu było wydanie fotoksiążki podsumowującej przedsięwzięcia związane z krakowskim szopkarstwem w Zielonkach. Publikacja, dostępna w wersji drukowanej i elektronicznej, zawiera archiwalne fotografie, dokumentację procesu powstawania szopki krakowskiej, wizerunki szopek przechowywanych w zbiorach izb regionalnych w Bibicach i Zielonkach oraz relacje z przeprowadzonych warsztatów i zajęć edukacyjnych. Uzupełnieniem całości jest film ewaluacyjny dokumentujący przebieg projektu.
Realizacja zadania „Szopkarstwo krakowskie w gminie Zielonki” potwierdziła, że zielonecka społeczność chętnie angażuje się w inicjatywy etnograficzne i twórcze, a starannie zaplanowane działania kulturalne skutecznie integrują mieszkańców oraz sprzyjają ochronie i popularyzacji cennego dziedzictwa kulturowego regionu podkrakowskiego.
